nhớ pháo

Sáng đưa con đi học rồi quành về nhà đứng rửa đống chén mà đầu cứ nhớ nhớ nghĩ nghĩ tới tiếng pháo Tết ngày xưa. Gọi ngày xưa chắc không quá vì bây giờ có là Tết ở quê nhà cũng là Tết yên lặng, đốt pháo bằng máy thì tiếng làm sao to mà vang được. 

Nhà mình hồi đó nhìn qua Mả Thánh nên khoảng 18 tháng chạp trở đi là đã nghe tiếng pháo đì đùng của người đi chạp mộ đốt. Hôm nào nghe pháo đốt hoài không dứt thì chắc chắc cho rằng nhà giàu nào đó đang dương oai đốt băng pháo dài ngất. Nhà mình, nhà nội năm nào cũng mua hai băng phơi trên mái nhà. Một đốt đêm giao thừa, một đốt sáng mùng một. Mà hồi đó mình lây luôn cái sợ của nội, của ba mẹ là sợ băng pháo đêm giao thừa bị đứt khúc hay xì xọp không thông.

Lúc mình ở xóm còn nghèo nên nhà hai tầng chỉ có nhà ông Tài. Năm nào ổng cũng khai pháo trước, tại băng pháo của ổng dòng từ trên lầu hai xuống. Nhà mình đứng lắng nghe pháo nhà ai nổ dòn mà liên tục rồi run run châm pháo cho băng pháo mình.

Cái mùi pháo, tiếng pháo làm nao lòng người. Xa thiệt xa rồi!

cá nục

Những ngày hè trời nóng, cá nục vô gần bờ. Cả nhà đi thả câu vài bữa, cá nhiều tới lớp ăn, lớp cho, lớp để dành.
Nhớ lúc còn ở bên nhà. Mấy khi được ăn cá nục tươi rói vầy. Toàn cá hấp thôi. Ở trên cao vậy, biển gần nhất cũng là Phan Thiết. Cá đánh được sáng sớm, vượt đèo lên tới chợ cũng đã hết tươi. Mà cũng chẳng để ý cá tươi nhiều hay ít, vì mỗi lần đi chợ mua cá, chỉ chăm chăm tìm mấy rá cá nục hấp. Thường thì nữa ký, sang thì luôn một ký. Cá nục hấp đem về, rửa sạch, lấy vài con đem chiên. Giả nước mắm ớt tỏi, ra vườn ngắt đọt rau lang, luộc lên. Ăn sạch nồi. Đó là lâu lâu mới được bữa cá chiên, thường cá mua về được mấy con, mẹ hay đem kho keo ăn dần ngày mưa dầm.
Nói thiệt chớ hồi đó không thấy gớm. Mấy rá cá nục bị ruồi bu rồi sinh giòi. Hễ mà xin mấy bà bán cá lấy mấy con ở phía dưới, thể nào cũng bị gạt ngang. Bươi xuống cá bể nát hết, mua không mua thì thôi!
Người ta nói cá mà đem đi hấp đã là cá ế, bán không hết nên đem hấp lên. Hồi đó học chung với bạn M, nhà có sạp bán cá ngoài chợ. Lúc nào tới chơi nhà, cũng nghe mùi cá hấp. Xuất xứ cá hấp ở nhà bạn M. dù sao cũng thấy sạch sẽ hơn mấy rá cá hấp được đem từ dưới biển lên.
Vậy rồi cũng lớn.
Trời đã trở lạnh rồi. Cá ít ăn mồi. Thứ bảy tuần trước bốn trự thả câu tới hai giờ sáng chỉ được mười lăm con.
Hồi nhỏ hay đi câu với ba. Thôi, đợi hôm nào rảnh đã...

chuối La ba

Tấm hình này bạn gởi trong chuyến đi công tác ở Đà lạt về. Nhìn hình nhớ Nội ghê lắm. Ngày xưa, Nội đi buôn ở La ba. Chuyến nào gần ngày rằm và mồng một, thể nào cũng có một hay hai buồng chuối quấn bao tải kỹ càng đem về. Xe đò thời đó nhét đến không còn chổ nhét nhưng chuối Nội đem về ít khi bị rụng rơi.
Chuối đem về, Nội tẻ từng nải, phần nào cúng để riêng, phần nào đem biếu chùa để riêng, phần nào đem giao tận nhà cho khách quen để riêng, còn nhiều thì quảy gánh đi bán. Phần chuối lẽ còn lại thì đem giấu khí đá.
Hồi nhỏ, sợ nhất là cái màn buổi sáng sớm Nội gọi, “Đi, Q. hè!” Nghĩa là quảy gánh chuối đi theo Nội xuống chợ. Mắc cỡ gì đâu. Còn nhớ ngồi bán mà liếc trước liếc sau coi có ai quen không để mà lẩn tránh. Nội đi một vòng chợ, hỏi người này người kia có mua chuối không? Mỗi lần có người trả giá lên xuống, Nội nói, “Tội nghiệp, làm ơn đi mà, bán tháo để hắn về còn đi học.” Bán hết gánh, Nội thường đãi một chầu bún hay mì quảng, kèm thêm một bịch chè đậu ván của bà Kiểm.
Bây giờ cúng Nội, dì với mợ có chưng chuối La ba không biết?

đi về đâu...

....đi về đâu hỡi em khi trong lòng không chút nắng
giấc mơ đời xa vắng, bước chân không chờ ai đón
đời nhẹ nâng bước chân em về lại trong phố thênh thang
những buồn xưa sẽ quên, hãy yêu khi đời mang đến một cành hoa giữa tâm hồn...
Còn nhớ mang máng hình ảnh của cô Hiền Cá Sấu trong phim Tội Lỗi Cuối Cùng bước thấp bước cao trong tiếng hát, "...đi về đâu hỡi em, khi trong lòng không chút nắng..." Cả hơn hai chục năm rồi, hồi đó tôi chắc bằng hay nhỏ hơn thằng Nì chút đỉnh.
Mờ mịt, hỗn độn trong mớ ký ức là những ngày ba mới đi học tập về. Mẹ hay dẫn tôi lên công an phường để xin giấy tờ biên chế gì gì đó cho ba. Văn phòng công an phường thì ở đường Mai Hắc Đế nhưng lần nào mẹ cũng đạp xe ra phố trước, lên dốc Ngọc Hiệp, ghé tiệm bánh Pháp trên dốc rồi đứng chỉ từng khay một hỏi cô bán bánh, "Bánh này bán làm sao, Cô?" Còn tôi cứ đứng dán mắt vô tủ bánh, thòm thèm dòm như muốn nuốt tươi luôn mấy khay bánh thơm ngon béo ngậy. Cô bán bánh hay lấy tay xua, biểu tôi đứng dang ra, đừng dựa vô tủ, bể kính. Mẹ thường chọn lựa, bỏ tới bỏ lui cuối cùng mới mua hai bịch bánh nhỏ nhỏ, gói ghém cẩn thận rồi chở tôi vòng qua công an phường, vô gặp cô Hiền. Cô Hiền là bà con họ xa hay cùng quê với bà Nội chi đó. Cô làm tới chức gì ở đó tôi cũng không rõ. Chỉ nhớ mẹ hay khép nép vô chào cô, để bịch bánh biếu cô trên bàn trước con mắt thòm thèm của tôi.
Lại nhớ loáng thoáng cô Hiền ít khi nào cười, và hay nhát gừng hỏi hay trả lời những câu hỏi của mẹ. Ba ở nhà hay giỡn, gọi cô là cô Hiền Cá Sấu. Nói nhỏ đủ cho vợ con nghe thôi chớ mà hở ra chắc xách gói đi biệt tăm luôn quá. Có lúc không gặp cô Hiền ở văn phòng hay có điều gì khó nói, mẹ chở tôi qua tuốt xóm Ga, nhà cô để thưa chuyện. Không biết cô bận công việc hay tránh mặt mà lần nào cũng ngồi chờ lâu lắc. Nhà người ta dọn cơm lên ăn rồi dọn xuống, mẹ con tôi vẫn ngồi chờ. Ngồi thu lu trên cái phản gỗ, tôi hay nhìn thấy nước chảy lõm bõm xuống từ những cái nhà nhỏ xíu cất bên suối. Nhỏ chắc không mường tượng được là gì, mãi đến khi học lớp chín, đi lao động công ích lội xuống đáy lớp bùn bên suối, đủ thứ rác rưởi, đồ dơ nổi lềnh bềnh, chân nhợn tới óc, đạp nhằm mảnh ve chai, phải đi chích thuốc uốn ván hai lần trên bụng.

Nay cô Hiền Cá Sấu đóng phim đã quá vãng. Cô Hiền Cá Sấu đời thiệt giờ về đâu?

mơ

Tối qua, nằm mơ thấy hai anh em đi học, làm sao lại ghé quành qua nhà mệ Chinh ăn giỗ. Không thấy ôn Chinh, chỉ thấy mệ Chinh tóc bạc trắng đi ra cầm tay, rồi còn thấy mình ngồi tụng kinh và thắp nhang, nghĩ trong bụng chắc phải là cúng ôn. Thấy anh Hai chở vô đường đất. Được mọi người đón tiếp niềm nở, thân thiện tới trong mơ cũng thấy trong lòng mình vui vẻ, sảng khoái. Cái lạc lõng của mười mấy năm không gặp nhau không tồn tại, ai cũng hồ hởi nói cười, săn sóc, hỏi han nhau.
Vẫn hay mơ khi về quê, làm sao mà không về thăm Nội được. Tới hồi ghé được nhà thì nhà trống hoắc, Nội đi đâu không thấy. Đi lòng vòng tìm hoài, cuối cùng lên nhà trên thì thấy Nội nằm trên giường. Giấc mơ nào cũng vậy, thấy Nội còn mạnh khỏe, còn đi đứng, nói năng, nhưng tuyệt nhiên không cười! Trong mơ thấy nghẹn tức!
Bởi mới cảm thấy đầu óc mình ghi dấu ấn tới ngang đó rồi dừng. Vì trong những cơn mơ về nhà, chỉ có hai anh em, vì hồi nhỏ, hay đi chơi với anh Hai.
Và trong cơn mơ, Nội còn sống, và vẫn đang chờ!

tết đến nơi rồi!

Trên sông nước trong khoang thuyền chờ vội
Giữa bọn người về Tết chuyện ba hoa
Một lũ khách lạnh lùng ôm khăn gói
Mắt mơ màng nghe tiếng pháo xa xa.
(Chiều ba mươi Tết- Anh Thơ)

Cái chuyện đón Tết ở xứ người. Cũ rích nhưng nói hoài không thấy hả dạ. Ngồi nhìn dòng xe cộ ngược xuôi, xuôi ngược, thấy bồi hồi trong dạ. Gần Tết, gặp người mình, nói chuyện hay mở đầu bằng câu, “Ở bên đó, chắc bây giờ…” Thì vậy, lúc nào cũng đem cái rạo rực, nôn nao của những ngày giáp Tết đã trải qua từ hồi năm nảo năm nao ở “bên đó” ra phủi bụi, ngậm ngùi tí chút rồi lại cất vô, để dành năm sau, bồi hồi tiếp.

Chợt nghĩ chuyện đón Tết ở đây giống như đi coi phim một mình. Coi tới đoạn vui vui, thấm ý bật cười ha hả, tới hồi nhìn sang mấy hàng ghế bên cạnh, thấy người ta đang nghiêm nghị, chăm chú dán mắt lên màn ảnh. Ừ, cũng phải. Đâu ai cũng có một ký ức như mình, suy nghĩ như mình, lớn lên một môi trường như mình nên có những lúc mình thấy thấm ý cười mà chưa hẳn người ngồi bên cạnh có cùng quan điểm. Bỏ cái sĩ diện, tự ái, thu về cái ghế của mình, tự cười cho phỉ cái khúc phim vui vừa chứng kiến. Người ta không biết cười, mình cười thôi! Nhưng cũng có người chợt thấy mình vô duyên quá, thôi, không cười nữa, người ta sao mình vậy, ngồi im coi như người ta cho xong chuyện cho rồi. Nếu mà hên, vô nhằm cái rạp có nhiều đầu đen, khi cười, nhìn quanh quất cũng có vài người cười ha hả như mình, dù không xôm tụ nhưng đỡ được cái cảm giác bị mai một chớ.

Hôm bữa đi chợ nghe người ta mở nhạc xuân, than thở với anh, sao nghe nhạc rộn ràng mà thấy trong lòng sao sao đâu đó, không có hồ hởi, phấn khởi gì hết, còn buồn thêm nữa. Xách cái giỏ đi ra rồi đi vô, không biết mua cái gì. Đến nỗi anh kiêng luôn từ Tết, không nhắc nữa. Có gì đâu, năm nào mình cũng áo dài lướt thướt, phong bao lì xì rủng rỉnh đi "coi phim" và cười mà. Tiền mới đổi rồi. Nhà cũng xênh xang bánh mứt, mai, cúc nở vàng. Tết vẫn đi làm, con vẫn đi học nhưng cũng đi chùa hái lộc, xin xăm.

Năm nay, xuất hành hướng nào tốt đây?

thứ năm tàm xàm

Trái cấm nè!Cô receptionist gởi lên cho mỗi người một gói giấy bao bọc kỹ càng, đẹp đẽ, cầm lên thôi là đã thơm nức mũi. Trái lê này làm nhớ tới trái táo tình thương hồi xưa quá đỗi. Hồi nhỏ, nằm bệnh viện, mẹ hỏi thèm cái gì mẹ mua cho ăn, nói không thèm cái gì hết, chỉ hỏi xin mẹ trái táo. Hồi đó táo Fuji mới được nhập cảng, mắc kinh khủng. Mẹ mua cho một trái, cứ để trên đầu nằm, lâu lâu cầm lấy ngửi thôi, không nỡ ăn.
Gọi là trái cấm không sai đâu, đem về nhà, ai cũng lăm le đòi cạp hết nhưng mà đừng có hòng. Tới bây giờ thì bị bủng ra rồi, muốn ăn cũng không được. :-(

hiến chương!

Hôm kia lục mấy cuốn album để tìm hình bác cho mẹ chưng lên bàn thờ, cầm tấm hình này lên. Lại miên man. Hình này là má Thêm- cô giáo dạy lớp một và cô Hà- cô giáo dạy lớp 5 đứng trên đồi nhìn xuống cổng của ngôi trường lộng gió, tên ba đặt cho trường tiểu học của mình. Mấy hôm nay thấy bà con bên mình chạy đôn, chạy đáo đi mừng lễ hiến chương nhà giáo. Thấy nó hơi bị phong trào hóa. Nghĩ cho cùng, mỗi người mình gặp trên cuộc đời này đều là thầy, cô giáo cả, "bán tự vi sư" mà. Vậy nên xin cám ơn tất cả các thầy cô đã uốn nắn, gọt dũa nên cái cây ngày hôm nay. Mong có dịp về lại ngôi trường lộng gió của mình, được nằm trên gác của má, nghe mưa rơi lào xào trên mái tôn, ăn miếng bánh bèo má dầm mưa đi mua. Chao ôi....

tết

quê nhà uống rượu gạo
quê mới uống bia lon
cũng là men Xuân cả
cho vui ba ngày Xuân!
…
tìm đâu men rượu cũ
nên tạm uống bia lon
cũng đủ vừa chếnh choáng
để ôn- cố-tri- tân...
(Đón Tết quê Xa- Trần Huy Sao)

Có đâu chừng mấy năm, Tết biến mất khỏi cuộc sống gia đình tôi. Giờ ngồi ráng nặn óc nhớ lại những ngày mới sang Mỹ, gia đình tôi ăn Tết thế nào? Chỉ là một khoảng đen mịt mùng, không thể nào nhớ nỗi. Thì Tết khi đó, chỉ là một ngày bình thường. Vẫn chạy đua với những hối hả, bận rộn của cuộc sống thường ngày. Đối với ba mẹ tôi, Tết có nghĩa là làm quần quật trong chợ từ sáng tới tối mịt với những khó chịu, chì chiết của khách hàng. Đối với anh em tôi, Tết càng trôi qua thầm lặng vì không còn dịp được ngồi trông nồi bánh tét với ba và không có bạn bè để rong ruổi ba ngày Tết.
Những năm đó, có nghe bài “Ly Rượu Mừng” đến mấy chục lần, cái cảm giác nôn nao, rạo rực vẫn ở mãi tận nơi nào. Ba gọi đây là cái đất “tạm dung” nên cái gì cũng khoảng cách, xa lạ. Mẹ có năm mang về đâu cây mai giả, mua mấy cái bánh tét gói bằng giấy aluminum, không mùi không vị. Đêm giao thừa, trước khi đi ngủ, ba vẫn viết tờ giấy để lại trên bàn dặn anh em tôi sáng đi làm nên khởi hành hướng nào và một phong bao lì xì. Tết cứ thế, đi qua lặng lẽ.
Giờ đây, anh em tôi có đứa đã có gia đình riêng, cuộc sống cũng có phần đỡ vất vả. Dù thế nào đi nữa, tụi tôi cũng đã chọn đây làm quê hương thứ hai rồi (nhưng tôi thầm hiểu, đâu đó trong tiềm thức, ba mẹ tôi vẫn xem đây là đất “tạm dung’ vì họ thỉnh thoảng vẫn mơ về cuộc sống sau khi về hưu là một ngôi nhà nhỏ ở Việt nam, gần gụi với mảnh đất chôn nhau, cắt rốn của mình). Tết lại trở về và ngày càng rộn ràng. Mẹ bây giờ đã biết chổ đi chợ Tết, mua về những chậu cúc nở vàng rực, những cành mai vàng trổ bông đúng dịp Tết, những cái bánh chưng vuông vức, bánh tét gói bằng lá chuối, thơm lựng. Sắp Tết, mẹ chẻ cà rốt, phơi củ cải, và kiệu làm dưa món, còn kho thêm nồi thịt kho măng, mềm rục. Ba thì dọn dẹp cái trang thờ bé xíu để chuẩn bị đón ông bà về ăn Tết. Mùng một đi chùa hái lộc, rồi nghe mấy đứa cháu nội, ngoại ngọng nghịu chúc Tết rồi chìa tay xin lì xì.
Nhưng cũng phải thú nhận, cho dù bánh chưng ở đây gói có xanh mấy đi nữa, mai ở đây có vàng hơn, bông to hơn, dưa hấu có ăn bốn mùa nhưng sao không thấy ngon bằng khi còn ở quê nhà. Tết có cho là đầy đủ, cũng còn thiếu mất đi một cái gì đó, không diễn tả được. Chắc lại là nỗi nhớ quê.

P.S. Happy Birthday to chị Hồng. Old enough to go to the casino? :-)